ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΑ ΙΔΙΩΤΙΚΑ ΕΡΓΑ Η ΕΚΠΟΙΗΣΗ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

0

της Νατάσσας Τσιρώνη* (08-04-2014)

Τον τελευταίο μήνα βλέπουμε να παίζεται άλλη μια σημαντική πράξη στο έργο της εκποίησης του Ελληνικού. Ενός έργου που παίζεται εδώ και 15 χρόνια σαν εκείνο το σήριαλ όπου κάθε επεισόδιο τελείωνε με το ίδιο μότο «honesty is the best policy». Έτσι και με το Ελληνικό, εδώ και 15 χρόνια τα επιχειρήματα αλλάζουν αλλά ο στόχος μένει πάντα ο ίδιος, η οικοδόμηση του χώρου του πρώην αεροδρομίου.
Περάσαμε από το μύθο του «μεγαλύτερου πάρκου της Ευρώπης». Κατάφωρο ψέμα!
Συνεχίσαμε με το διαίρει και βασίλευε («όλο το πράσινο θα πάει στα νότια προάστια;»).
Προχωρήσαμε στην αληθοφανή ανάγκη χρηματοδότησης του –υπερκοστολογημένου και δήθεν πανάκριβου- πάρκου μέσω της δόμησης ενός τμήματός του.
Πιπιλίσαμε την καραμέλα της ‘ανάπτυξης’ μέσω της νέας οικοδόμησης. Μιλάμε για τη γνωστή στρεβλή και αδιέξοδη ανάπτυξη που έχει σαν αποτέλεσμα χιλιάδες αδιάθετα καταστήματα, γραφεία και κατοικίες στην Αττική. Θεωρούμε έξυπνο το να προσθέσουμε μερικά ακόμη «πωλείται» και «ενοικιάζεται» στην πόλη μας;
Και καταλήξαμε αισίως, βοηθούσης της οικονομικής κρίσης και της τεράστιας ανεργίας, στην υπόσχεση πολλών θέσεων εργασίας. Πόσων; Από 15.000 έως 59.000, διαλέγετε και παίρνετε. Μιλάμε για περισσότερες θέσεις εργασίας από τον πληθυσμό του Αλίμου (40.000 κάτοικοι) ή του δήμου Ελληνικού-Αργυρούπολης (51.330 κάτοικοι)!
Δυστυχώς όλες αυτές οι ιστορίες των μεγάλων έργων μοιάζουν. Πάντα κάποιος τρανός επενδυτής προτείνει μια επένδυση που βαφτίζεται ‘ανάπτυξη’ που θα φέρει ‘πολλές θέσεις εργασίας’ στην περιοχή της. Δυστυχώς, αυτό το άμεσο, πιθανό (γιατί συνήθως δεν τεκμηριώνεται από οικονομοτεχνικές μελέτες) όφελος των θέσεων εργασίας, επισκιάζει τα αρνητικά αυτών των επενδύσεων:
– Οι επενδύσεις αυτές έχουν τις περισσότερες φορές επιπτώσεις σε άλλους τομείς της τοπικής οικονομίας ή στις χρήσεις γης. Έτσι οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται, καταστρέφουν άλλες θέσεις εργασίας. Θυμηθείτε το mall στον Άγιο Δημήτριο και τις επιπτώσεις του στο τοπικό εμπορικό κέντρο… Όταν ιδιαίτερα καταστρέφονται θέσεις εργασίας σε παραγωγικούς τομείς (πχ στον πρωτογενή τομέα), το κόστος για τις τοπικές κοινωνίες είναι ιδιαίτερα σημαντικό αφού οι εργαζόμενοι σε αυτούς τους τομείς δύσκολα βρίσκουν ίδια απασχόληση στην περιοχή και αναγκάζονται να μετακομίσουν αλλού.
– Το κόστος αυτών των επενδύσεων είναι τεράστιο για το δημόσιο, δηλαδή τους πολίτες που πληρώνουν σε φόρους το ‘μάρμαρο’, κύρια λόγω των σκανδαλωδών φοροαπαλλαγών που εξασφαλίζει ο επενδυτής, αλλά και λόγω των έργων που το δημόσιο καλείται να υλοποιήσει προς όφελος του επενδυτή.
– Οι επενδύσεις αυτές έχουν το επιπλέον χαρακτηριστικό ότι, επειδή γίνονται συνήθως από μεγάλους διεθνείς επενδυτικούς ομίλους, τα κέρδη τους φεύγουν στο εξωτερικό και δεν επανεπενδύονται στην περιοχή του έργου.
– Πολύ συχνά, οι επενδύσεις αυτές είναι εκτός κλίμακας σε σχέση με την γύρω περιοχή (τοπίο, πληθυσμός), υπερβαίνουν την φέρουσα ικανότητα της περιοχής όπου κατασκευάζονται, ιδιωτικοποιούν τις παραλίες και τους αιγιαλούς, εξαντλούν τους φυσικούς πόρους (πχ υπόγεια ύδατα που αρδεύουν την περιοχή) ή ρυπαίνουν τους υδροφόρους και τη θάλασσα. Ο βιασμός της περιοχής υποδοχής αυτών των έργων είναι προφανής, αλλά δεν συγκινεί κανένα ιθύνοντα.
– Οι σοβαρές επιπτώσεις στο περιβάλλον που έχουν συνήθως αυτές οι επενδύσεις επιβαρύνουν την υγεία των πολιτών. Αυτό συνεπάγεται μεγάλο οικονομικό κόστος για τους πολίτες και την κοινωνία (πρόνοια-περίθαλψη-ασφαλιστικά ταμεία), το οποίο όμως εμφανίζεται σε βάθος χρόνου και δεν χρεώνεται ποτέ στον επενδυτή.
Τέλος, και το σημαντικότερο, ποιος είναι αυτός που ορίζει την έννοια της ‘ανάπτυξης’ και της χρησιμότητας αυτών των έργων; Κατά κανόνα δεν προκύπτουν από τοπικές ανάγκες, αλλά επιβάλλονται εκ των άνω. Γίνεται λοιπόν προσπάθεια να πεισθούν οι πολίτες για τη χρησιμότητά τους, τους γίνεται κανονική πλύση εγκεφάλου από τα ελεγχόμενα από το κράτος Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, και η υλοποίησή τους δεν είναι αποτέλεσμα διαβούλευσης και συναίνεσης αλλά επιβολής. Οι κυβερνήσεις δηλώνουν ότι «ξέρουν καλύτερα» το συμφέρον των τοπικών κοινωνιών, και όταν δεν καταφέρνουν να τις πείσουν, χρησιμοποιούν, ακόμη και τη βία για να εξασφαλίσουν τα συμφέροντα των επενδυτών.
Και για να μην νομίζουμε ότι τέτοιες επενδύσεις προτείνονται μόνο στην Ελλάδα, θα θυμίσουμε ότι στην Ισπανία ο όμιλος καζίνο Las Vegas Sands Corp. έταζε 260.000 θέσεις εργασίας στην επένδυση «EuroVegas» (που προέβλεπε 6 καζίνο, 12 ξενοδοχεία-ουρανοξύστες, 3 γκολφ, malls, συνεδριακά κέντρα κλπ), ενώ σε όλες του τις επιχειρήσεις σε Αμερική και Ασία απασχολεί συνολικά 40.000 υπαλλήλους και ζητούσε σκανδαλώδεις φοροαπαλλαγές! Ευτυχώς η επένδυση ακυρώθηκε. Στο Βερολίνο, οι κάτοικοι πέτυχαν να μην κτιστεί με κατοικίες το πρώην αεροδρόμιο Tempelhof, γκρέμισαν την περίφραξή του και το έκαναν πάρκο, σε μια πόλη που έχει 13 τ.μ. πράσινου ανά κάτοικο! Προσφάτως δε οι πολίτες της Κωνσταντινούπολης αντέδρασαν σθεναρά στην κατασκευή εμπορικού κέντρου στη θέση του πάρκου Γκεζί.
Στα καθ’ ημάς, η εκποίηση του Ελληνικού στον όμιλο Lamda Development είναι ένα τεράστιο σκάνδαλο. Θα καταστρέψει τον τελευταίο μεγάλο αδόμητο χώρο της Αττικής έναντι πινακίου φακής αφού το τίμημα είναι ουσιαστικά αστείο, σε σχέση με τις πραγματικές αξίες γης στην περιοχή (75€ το τ.μ. σε περιοχή με πρόσωπο στη θάλασσα, όταν ο δήμος Γλυφάδας αγόρασε πρόσφατα οικόπεδο στην Άνω Γλυφάδα με 1.450€ το τ.μ.).
Ως πότε τα συμφέροντα κάποιων επιχειρηματιών, χαϊδεμένων των ελληνικών κυβερνήσεων, θα βρίσκονται πάνω από το δημόσιο συμφέρον;
Ως πότε θα πιστεύουμε τα ψέματά τους και θα σιωπούμε στις παράνομες ενέργειές τους που ξεπουλούν τον πλούτο της χώρας μας και μας οδηγούν, εμάς και τα παιδιά μας, το περιβάλλον και την οικονομία της χώρας μας στην καταστροφή;

* Δρ Αρχιτέκτων-Πολεοδόμος

Γράψτε το σχόλιό σας